معرفی درختان و درختچه های زینتی
در صورت تقاضای خرید درختان و درختچه های زینتی ،ایجاد فضای سبز و یا هرگونه اطلاعات بیشتر با شماره تلفن های09119909029 و 09112922438 تماس حاصل فرمائید .
شاید از عنوان این شرح تعجب کرده باشید و بخود بگوئید ، سیکاس Cycas گیاه کوچکی است که در گلدان و در گلخانه تربیت می شود و اطلاق نام درخت به آن صحیح به نظر نمی رسد .
ولی باید به اطلاع خوانندگان گرامی و علاقمندان برسد که این گیاه به بلندی چند متر می رسد و بلندی گونه سیکاس Cycas medica که در ایالت کوئین لاند Queen Land واقع در شمال شرقی استرالیا وجود دارد 20 متر است .
بودائی ها این درخت را نشانه جاودانی Im morteite می دانند .که گونه های مهمی نظیر سیکاس سیرسینالیس C.Circinalis و سیکاس رولوتا C.revoluta به بلندی 10 تا 15 متر و یا تنه خیلی کوتاه مانند سیکاس رومفی C.rumphii و سیکاس توآرسی C.thouarsii دارند .
این درخت در جنوب ژاپن در جزیره ماداگاسکار در آندونزی ، در هندوستان و در سریلانکا ( سیلان) و استرالیا وجود دارد .
درخت سیکاس Cycas در هیچ جا بطور انبوه و زیاد وجود ندارد بلکه به شکل دسته های کوچک در سواحل دریا دیده می شوند .
سیکاس Cycas با نگاه اول شبیه به درختان خانواده نخلها به نظر میآید و در قدیم آن را از خانواده نخل ها میدانستند و لینه Linne گیاهشناس مشهور نام علمی آن را ابتداء لینه Linne که از نام محلی نخل کوسکا Kuscas گرفته شده تعیین کرد و سپس آن را جزو طبقه سرخس ها ( به علت شباهت برگهای فنر مانند سرخس در موقع بازشدن ) دانست .
ولی حقیقت این است که سیکاس گیاه خاصی است و دردنیا کمتر خانواده هائی ازگیاهان با آن شباهت و قرابت دارند .
درخت سیکاس Cycas به حالت وحشی در ماداگاسکار وجود دارد .
ولی در قاره آفریقا از این درخت بطور وحشی دیده نمی شود .
و این امر می رساند که در موقع پیدایش این گیاه در این جزیره فاصله بین این جزیره و قاره آفریقا وجود داشته که متعلق به دوره زمین شناسی تریاس یعنی در حدود 35 میلیون سال پیش است .
زیرا دانه سیکاس Cycas نمی تواند از راه دریا به خشکی یعنی ماداگاسکار برسد . چون دانه ها در مدت زمان کمی که روی آب بمانند نیروی نامیه خود را از دست می دهند .
در استرالیا نیز این گیاه بطور وحشی وجود دارد .
تنه این درخت از بقایای دمبرگها تشکیل شده ، سنگین و به مقدار کمی خشبی است و قسمت نزدیک به سطح زمین آن بسیار محکم است .
در داخل تنه یا مغز آن مایع چسبنده و لزجی وجود دارد که ماده غذائی خوبی را تشکیل می دهد .
در روی تنه اصلی گاهی انشعاباتی بخصوص در درخت نر بوجود می آیند .
سیکاس Cycas درخت دو پایه ای است ( پایه نر و پایه ماده ) و پایه نر دارای کیسه محتوی گرده گل و گیاه ماده دارای تخمدان است .
برگهای پایه نر کوتاه ، پهن و کلفت بوده و در سطح زیر آن چندین کیسه گرده وجود دارد که بوسیله یک شکاف طولی مقدار بسیار زیادی گرده گل به خارج می ریزند .
برگهای پایه ماده مسطح است و از کرکهای خرمائی رنگ پوشیده شده و در سطح بالائی آنها شرابه ای انگشت مانند یا دندانه دار می باشد .
در حاشیه دو طرف مسطح دارای برگهای پایه ماده یک تا پنج تخمدان وجود دارند .
برگهای بارخیز در آغاز رویش بهم فشرده بوده ولی بعدآ از هم فاصله می گیرند و بالاخره برگهای حاوی انتهای تنه درختانی که دارای برگهای بارخیز هستند به رشد خود ادامه داده و تولید برگهای جدیدی گرداگرد انتهای گیاه می نمایند و هرساله برگهای جدیدی به همین شکل ظاهر می شوند .
طول برگهای سیکاس Cycas ممکن است به دو متر برسد و رنگ آنها سبز تیره می باشد .
عرض برگها نسبت به گونه سیکاس Cycas فرق می کند. به ترتیب که گونه سیکاس سی انسیالیسCiecinalis دارای پهنه برگ کم عرض و گونه سیکاس رولوتا C.revoluta دارای برگ نوک تیز یا نیزه ای میباشد .
برگهای قدیمی پس از 3 تا 5 سال ( در شرایط عادی ) زرد شده و می افتند . ( در سیکاس های زینتی باید برگهای زرد شده را قطع کرد ) برگهای پایه نر در گونه سیکاس رومفی C. rhumphlii به رنگ زرد روشن بوده و در موقع گل دادن بوی نامطبوعی پخش می کند .
و رومفیوس Rumphius طبیعی دان قرن هفدهم که این گونه به نام او مشخص گردیده ، گفته است که تحمل وجود چنین گیاه بدبوئی بسیار مشکل است .
گشن گیری ( تلقیح) :
چند گرده گل پایه نر به علت وجود قطرات مایع چسبنده روی تخمدان قرار میگیرند و سپس داخل تخمدان شده و سبب تلقیح تخم میگردند و پس ازمدتی تولید دانه ای به رنگ قرمزروشن یا نارنجی تیره میشود .
قشر خارجی دانه که کم و بیش گوشتی می باشد قشر داخلی سفت سنگ مانندی را می پوشاند که داخل آن که اصطلاحا آنرا نَرَکی داخلی یا ( آندوسپرم Endosperme ) می نامند دارای تعدادی کروموزوم (n)است که پس از رسیدن دانه تامین غذائی مورد نیاز جنین را می نماید و از پوستک چوب پنبه ای پوشیده شده است داخل آن تخم قرار دارد و قسمتی از لپه های آن اغلب بهم چسبیده اند .
معمولا اندازه دانه ها از گردو بزرگتر نیست ولی در گونه سیکاس توآرسی C.thouarsii که ویژه ماداگاسکار است دانه ها به بزرگی تخم غاز می رسند .
اگر بیش از یکسال از رسیدن دانه ها نگذشته باشد دانه ها به آسانی می رویند .
در آغاز رویش کلاهک انتهای ریشک پوسته را شکافته و ریشه خارج شده و بطرف زمین متوجه میشود . ولی لپه ها در داخل دانه میمانند و از مواد غذائی موجود در دانه تغذیه می کنند و این عمل سبب رشد گیاهک شده و به زودی اولین برگ ظاهر می شود .
نکته بسیار جالبی که در اینجا می توان به اطلاع خوانندگان عزیز رسانید این است که ریشه های ویژه این گیاه در زیر ریشه های عادی قرار دارند و گروه ریشه های گوشتی دوشاخه ای ، انگشتی شکل با منظره مرجانی تمایلی به رشد به طرف پائین ندارند و با جلبکهای آبی رنگ ، مانند ، آنابنا همزیستی دارندو اگر این ریشه ها قطع شوند برگهای جوان به خوبی رشد خواهند کرد .
آب و هوا و خاک :
بطوریکه توضیح داده شد درخت سیکاس Cycas آب و هوای استوائی و نیمه استوائی را دوست دارد . و رویش آن در مناطق معتدله با زمستانهای سرد باید در محلهای نسبتا گرم و گلخانه انجام شود .
این گیاه در تابستان به آب زیاد و منظم احتیاج دارد و مشروط بر اینکه گلدان طوری قرارر داده شود که آب از ته آن به آسانی خارج شود و در زمستان نباید گلدان را در سینی یا ظرف دیگری قرار داد که آب در زیر گلدان راکد بماند در غیر این صورت سیکاس زرد می شود .
این گیاه به خاک قوی که در عمق زیاد نرم باشد احتیاج دارد و بهترین خاک مخلوطی از ماسه و رُس و خاک برگ پوسیده است .
موارد استفاده از سیکاس :
قبل از بحث در این خصوص باید توجه خوانندگان عزیز را به این نکته جلب نماید که قسمتهای مختلف این گیاه دارای سمیت کمی می باشند .
ولی بومیان با علم به این موضوع به خود تلقین می کنند که سم اگر بمقدار کم مصرف شود خاصیت درمانی دارد .
1 – برگهای این درخت که گاه به عنوان مواد غذائی مورد استفاده قرار می گیرد نسبتا سمی بوده ولی در جزایر کئی Kei و ملوک Maluques برگهای جوان را می برند و بعنوان سبزی می خورند .
2 – میلیونها برگ این درخت ( گونه سیکاس رولوتا C.revoluta ) از ژاپن به کشورهای اروپائی و آمریکای شمالی صادر و فروخته می شوند و در تاج گلهای روی قبور مردگان و عید آخرین یکشنبه قبل از عید پاک مورد استفاده قرار می گیرند .
3 – بومیان از دانه و آرد حاصل از مغز بعنوان آرد ساکو Sagous ، درخت سیکاس پس از خشک کردن ، شستن و گرم کردن استفاده می کنند .
4 – از دانه های این گیاه پس از پختن به عنوان دارو استفاده می شود .
5 – بومیان جزیره ملوک در قدیم دانه های این گیاه را پس از خشک شدن آسیاب کردن و پختن به صورت سوپ در مراسم عزاداری میخوردند.
6 – ساکنین جزایر ، سلب مایع بدست آمده از پختن دانه این گیاه را به بچه های خود می خوراندند تا از شیطنت آنها که مانع فعالیت و آزادی عمل درکارشان می شوند راحت شوند .
7 – سیکاس Cycas درمناطق معتدله به عنوان گیاه زینتی در منازل و باغات وگلخانه ها پرورش داده میشود .
بیماریها و آفات :
تا کنون بررسیهای لازم در مورد آفات و بیماریهای این گیاه بعمل نیامده ، ولی از لحاظ فیزیولوژیکی معلوم گردیده که در روی برگ بعضی از سیکاس های موجود در باغات و منازل لکه های کوچک گرد سفید یا زرد رنگ مشاهده می شود که علت آن را کمی مقدار فسفر خاک می دانند .
ای علمی درباره این گیاه به عمل نیامده است و در کتب خارجی نیز توضیحاتی در این خصوص داده نشده است .
تکثیر :
زیاد کردن سیکاس Cycas به دو روش کاشتن بذر و یا قلمه زدن امکان پذیر است :
الف – کاشتن بذر : زیادکردن این گیاه بوسیله کاشتن بذر رسیده آن میسر است .
ب – قلمه زدن : اگر قسمت انتهائی تنه را قطع کرده و بعنوان قلمه در زمین قرار دهیم ، حتی اگر چند ماهی از قطع آن گذشته باشد ، شروع به تولید ریشه می نماید .
همچنین اگر تنه سیکاس Cycas را به قطعات کوچکی تبدیل کنیم و حتی پس از مدتی این قطعات را در خاک قرار دهیم سبز شده و ریشه می دهند .
در ژاپن عادت براین دارند که این نوع قلمه ها را در خاکی که با براده آهن مخلوط شده قرار دهند و به این طریق است که به گونه سیکاس رولوتا C.revoluta نام ژاپنی سوتتیسو Soteetsoe یعنی سبزی خارج شده از آهن داده اند .
سرو طلایی که نام علمی آن Cupressus Macrocarpa و نام انگلیسی آن Monterey Cypress می باشد.
درختی است بومی آمریکا به قطر حداکثر 3 متر و ارتفاع حداکثر 40 متر فلس آن زرد متمایل به نارنجی است ،
در سالهای اخیر یه اغلب کشور های دنیا به عنوان یک گونه زینتی انتقال یافته .
در کشور ما به عنوان گونه ای بسیار پر طرفدار محسوب می شود به علت شکل پذیری و هرس مناسب در اغلب
باغات شخصی و دولتی به عنوان گونه ای زینتی کشت می گردد.
سالانه چندین هزار نهال از طریق قلمه بخصوص در شمال کشور تولید شده و به کشور های همسایه صادر می گردد
مخروط آن به اندازه 2 الی 3 سانتی متر و در هر مخروط 30 تا 40 عدد بذر و جود دارد .
در ایران هنوز درختانی که از قیل کشت شده اند به علت شرایط محیطی قادر به بذر دهی نمی باشند.
مناسب ترین روش تولید نهال سرو طلایی :
1- از قلمه های نیمه خشبی به طول 10-15 سانتی متر.
2- فصل مناسب قلمه زنی از اواخر شهریور تا اواسط مهر ماه.
3- خاک مناسب : یک سوم ماسه دانه ریز + یک سوم خاک برگ + یک سوم خاک جنگلی.
4- در داخل گلدانهای نایلکسی به قطر 7 الی 10 سانتی متر و به ارتفاع 20 سانتی متر و در داخل هر گلدان 2 عدد قلمه قرار داده شود.
5- قلمه ها را به عمق 3 الی 4 سانتی متر در داخل خاک قراردمی دهیم.
6- آبیاری آن روزانه یک بار انجام گیرد.
7- در فصل سرما با نایلکس روی قلمه ها را مثل گلخانه پوشانده و از تابش مستقیم نور خورشید با ایجاد نیمه سایه جلوگیری شود.
8- قلمه ها در اواخر اسفند تا اوایل فروردین ریشه دار میگردد.
9- پس از ریشه دار شدن قلمه ها می توان آنها را جدا کرده و هر نهال ریشه دار در یک گلدان بزرگتر باز کاشت نمود.
Picea pungens درخت نوئل نقره ای
این درخت بومی کشورهای اروپای شرقی میباشد و بواسطه شکل و رنگ زیبای خود از درختان زینتی بشمار میرود.
از این درخت دو زیرگونه به رنگ های آبی نقره ای و کبود وجود دارد .
ابتدا در سال 1315 در باغ نباتات دانشکده کشاورزی کرج کاشته شد.
در ایران هنوز به بذردهی نرسیده ولی از طریق قلمه زنی و پیوند زدن بر روی نوئل معمولی ، باغ داران آن را تکثیر می نمایند.
Cedrus سدروس
بوسيله بذر آن را تکثير مي نمايند. مخروط سدروس را 48 ساعت در آب خيس مي کنند بدين وسيله بذر از مخروط جدا مي شود سپس مختصري بذر را خشک مي نمايند آنگاه براي کاشت آماده مي شود.
بهتر است قبل از کاشت بذر در داخل مخروط باقي بماند. قوه ناميه بذر سدر براي گونه هاي مختلف از اين قرار است:Cedrus atlantica ( 52 درصد)، Cedrus deodara (72 درصد) و cedrus libani (48 درصد) .
پيوند در مورد آن عملي است با قلمه نيز تکثير مي يابد. بيشتر به خاکهاي رسي و سيليسي علاقمند است البته براي گونه هاي مختلف فرق مي کند. مثلاً Cedrus atlantica در خاک آهکي مي رويد در صورتي که همين خاک براي گونه Cedrus deodara مناسب نيست.
آبیس (نراد)
آبيس ها از جمله سوزني برگاني هستند که داراي برگهاي خطي مي باشند. گسترشگاه طبيعي آبيس ها بيشتر در آمريکا، کانادا و شمال مکزيک و بعضي از گونه هاي آن در ترکيه و سوريه نيز وجود دارد.
گونه هايي که در ايالت هاي مختلف آمريکا نظير کاليفرنيا و واشنگتن ارگان بطور طبيعي ديده مي شود به نام Abies bornmuelleriana و Abies nordmaniana و وجود دارند.
در سوريه گونه Abies cilicica بطور طبيعي رشد مي نمايد.
در سالهاي اخير بعضي از گونه هاي فوق به ايران آورده شده و رشد خوبي نيز داشته اند و حتي به بذر دهي نيز رسيده اند.
آبيس که در فارسي به آن نراد نيز گفته مي شود در صنايع چوب و کاغذ سازي قابل استفاده مي باشد. بسياري از باغداران آن را بعنوان يک گونه زينتي نيز به صورت تک درخت در باغات خود مي کارند.
مخروطهاي آبيس در ابتداي رشد بسيار زيبا هستند. تکثير آبيس بيشتراز طريق بذر بوده و حتي با قلمه نيز مي توان آن را ازدياد نمود. کشت بذر معمولاً در پاييز و حتي در اسفند ماه نيز مي توان اقدام نمود. قلمه ها در اواخر زمستان و حتي در اوايل بهار در جاي سايه قابل تکثير مي باشند
