یک پیشنهاد سازنده به مسئولین محترم شورای شهر و شهرداری رامسر جهت سالم بودن شهر و  همچنین رونق گردشگری و فرهنگ استفاده از دوچرخه :

دوچرخه با ميليونها هوادار در سراسر جهان
استفاده از دوچرخه براي حمل و نقل رايج ترين مورد استفاده از اين وسيله در جهان و دومين روش از نظر رواج بين مردم بعد از پياده روي است. استفاده از دوچرخه در حمل ونقل يکي از روشهايي است که سالهاست در بسياري از کشورهايي که با مشکلات جمعيتي، ترافيک، آلودگي هوا و محيط زيست روبرو هستند در حال اجراست. بهبود سلامت بدن و کاهش خطر حملات قلبي و مرگ و مير ناشي از آن که اولين عامل مرگ و مير در آمريکاست از جمله مزاياي استفاده از دوچرخه است. اين روش همچنين در کاهش خطر ابتلا به بعضي سرطانها و کاهش ميزان چاقي موثر است. به طور تخميني تنها در شهر پکن در چين 4 ميليون دوچرخه مورد استفاده است و در سالهاي دهه 1980 تخمين زده مي شد که حدود 500 ميليون نفر در چين از دوچرخه براي حمل و نقل استفاده مي کنند. در بندر شانگهاي چين هم دوچرخه مهمترين وسيله حمل و نقل است. در سال 2000 به طور تخميني در ژاپن 80 ميليون دوچرخه مورد استفاده بوده که 17 درصد سفرهاي داخل شهري به محل کار يا سکونت را تشکيل مي دادند. در غرب تلفيق استفاده از دوچرخه و ساير سيستمهاي حمل ونقل بسيار رايج است به طوريکه عده زيادي براي رسيدن به ايستگاههاي مترو يا اتوبوس از دوچرخه استفاده کرده و با رسيدن به اين ايستگاهها سفر را با وسايل ديگر ادامه مي دهند. روش تلفيقي معمولا در شهرهايي رواج بيشتري دارد که ساختار شهري آن اجازه استفاده طولاني از دوچرخه را نمي دهد. در اين موارد پستي و بلنديهاي زياد در شهرها گستردگي بيش از حد آنها و طولاني بودن فواصل رفت و آمد از عوامل مهم تلفيق دوچرخه و ساير وسايل نقليه بوده است. استفاده از دوچرخه يکي از بهترين روشهاي تلفيق با ساير وسايل حمل و نقل است، براي مثال در هلند و دانمارک حجم زيادي از سفرهاي ريلي شهري با استفاده از دوچرخه آغاز مي شود. اما تلفيق اين سيستمها در ژاپن يکي از موفقترين نمونه هاست جائيکه ساختار شهرها باعث استفاده زياد از دوچرخه در سفرهاي شهري بوده که تا به امروز نيز ادامه يافته است. مشکل دزدي دوچرخه ها در اينگونه سفرها از مشکلات و موانع عمده استفاده از دوچرخه در حمل و نقل بود که با احداث پارکينگهاي ويژه و تدابير ديگري اين مشکل توسط کشورهاي پيشرو در اين امر حل شد که در فرانسه، هلند و آلمان حل اين مشکل با ثبت رسمي همه دوچرخه ها به نام صاحبان آنها بود. در ژاپن به طور روزانه حدود 3 ميليون دوچرخه در ايستگاههاي مترو پارک مي کنند که 5 برابر ميزان موجود در سال 1975 و چندين برابر ميزان استفاده از ماشين در حمل ونقل است. اين ميزان در هلند بين 23 تا 44 درصد در شهرهاي مختلف است در حاليکه 5 تا 12 درصد هلنديها نيز بعد از رسيدن قطار به مقصد از دوچرخه ديگري براي رسيدن به مقصد نهايي استفاده مي کنندکه در ايستگاه مقصد پارک شده است. در دانمارک نيز 25 تا 30 درصد مسافران از همين روش استفاده مي کنند. استفاده از روچرخه در سفرهاي شهري در اروپا در دهه هاي 1980 و 1990 با رشد زيادي به ويژه در آلمان روبرو شد. در ژاپن رايج شدن اين روش منجر به تصويب قانوني براي احداث پارکينگ دوچرخه در نزديکي ايستگاههاي مترو در سال 1973 شد. کانادا نيز کشور ديگري است که استفاده از دوچرخه در آن رايج است.

 

شهرهايي که دوچرخه در آنها حرف اول را مي‌زند

 کمتر خیابانی را در پکن می توان یافت که در آن مسیری برای عبور و مرور دوچرخه طراحی نشده باشد، به طوری که گاه مسیر ویژه دوچرخه سواران با یک خط از مسیر خودروها جدا شده است.

این طراحی نشان می دهد که مدیریت شهری پکن تلاش می کند تا شهروندان را به استفاده از دوچرخه ترغیب کند. حتی برای گردشگران هم امکان استفاده از دوچرخه فراهم است، به طوری که هر گردشگری می تواند با پرداخت هزینه ای اندک، دوچرخه ای کرایه کند و با آن از مکان های دیدنی بازدید کند. این تجربه بسیاری از گردشگران است که از پکن بازدید کرده اند. آنها به کسانی که قصد دارند از چین بازدید کنند توصیه می کنند برای صرفه جویی در وقت و هزینه دوچرخه ای کرایه کنند، نقشه شهر و راه های اماکن دیدنی را با خود بردارند و در شهر راه بیفتند. آنها می گویند با این شیوه، خیلی بیشتر از آنچه تصور می کنید می توانید مکان های دیدنی شهر را ببینید.

اگر به پکن سفر کنید، آنچه در این شهر بیش از هر چیز توجه شما را به خود جلب می کند، عبور و مرور بسیاری از مردم در شهر با دوچرخه است. هنوز در پکن مسیرهای ویژه دوچرخه به چشم می خورد که دوچرخه سواران از جوان تا کهنسال با فراغ بال در آنها رفت و آمد می کنند و به کارهای روزمره خود می رسند. دوچرخه از سالیان دور با زندگی مردم پکن گره خورده است. در این شهر ۷ میلیون دوچرخه وجود دارد؛ در مدت حدود ۳ سال تعداد خودروهای شهر پکن دو برابر شده است. اکنون در پایتخت چین بیش از ۳/۳ میلیون دستگاه خودرو در حرکت هستند.این تعداد خودرو به اضافه کارخانه های دودزای فراوان در اطراف شهر، هوای شهر را بشدت آلوده کرده است. در چنین وضعی، کسانی که از دوچرخه استفاده می کنند، نمی توانند زمان زیادی رکاب بزنند، زیرا هوای آلوده به دستگاه تنفسی آنها آسیب می رساند. مساله دیگر تعرض خودروها به خطوط دوچرخه است. در این باره سخت گیری می شود.

اما وقتی ترافیک شهر سنگین است، رانندگان خودروها، از قوانین تخطی می کنند و خیلی هایشان وارد مسیر دوچرخه می شوند که تنها با یک خط از مسیر خودروها جدا شده است.با این وجود هر چند دوچرخه سواری در شهر مثل یک یا دو دهه پیش نیست و وضعیت برای دوچرخه سواران پکنی روز به روز دشوارتر می شود ، اما در پکن، هنوز دوچرخه سوارها امتیازاتی دارند. خیلی از آنها از چراغ قرمز عبور می کنند، بی آن که کسی به آنها اعتراضی کند. گردشگرانی که به پکن می روند، راحت می توانند دوچرخه کرایه کنند و در شهر گشت بزنند. پیدا کردن یک دوچرخه کوهستان ۱۵ یا ۲۱ دنده کار دشواری نیست.

● تردد با دوچرخه، ارزان، راحت

با افزایش شمار خودروها در پکن، حالا دیگر رفت و آمد به کندی صورت می گیرد. خودروها مدت ها پشت چراغ قرمز می مانند و رانندگان به این وضع عادت کرده اند. راننده باید در یک خیابان تا پایان آن یا تقاطع بعدی برود و بعد تغییر مسیر دهد.اما دوچرخه ها از هر نظر آزادند. کسانی که از دوچرخه به عنوان وسیله نقلیه استفاده می کنند، توجهی به آلودگی هوای شهر ندارند. فقط به این فکر هستند که راحت تر و زودتر به مقصد برسند. آنها در میانه راه، از دوچرخه پیاده می شوند و در همان خیابان دور می زنند. هر جا که دلشان بخواهد می ایستند و به گردش می پردازند، یا این که دوچرخه را بیرون فروشگاهی پارک می کنند و به خرید می پردازند. دوچرخه های شهر پکن، اغلب نو و پیشرفته نیستند. خیلی ها بویژه افراد مسن، از دوچرخه های قدیمی خود استفاده می کنند. اگر در شهر پکن دوچرخه ای را با عمر ۲۰ یا حتی ۳۰ سال دیدید که مورد استفاده قرار می گیرد، تعجب نکنید.

● گردش در شهر با دوچرخه

برای این که پکن را خوب گردش کنید، بهترین وسیله برایتان دوچرخه است. شهر پکن فراز و نشیب زیادی ندارد و تقریبا سطح صافی دارد. بنابراین دوچرخه سواری در آن آسان است. وقتی دوچرخه ای کرایه کنید و نقشه شهر و جاهای دیدنی اش را داشته باشید، با کمترین هزینه و صرفه جویی در وقت همه جای پکن را خواهید دید.

ترافیک شهر پکن واقعا سنگین و آزاردهنده است. بنابراین در شهر دوچرخه ها، به دوچرخه روی آورید. از آنجا که پکن شهر خیلی بزرگی است، با پای پیاده نمی توانید از قسمت های مختلف آن دیدن کنید یا به سفر خارج از شهر بروید.

در پکن استفاده از مترو زیاد راهگشا نیست، زیرا همه جا به مترو دسترسی ندارید. استفاده از وسایل نقلیه عمومی نیز چندان منطقی نیست. چون این وسایل خیلی کند حرکت می کنند و در ایستگاه های زیادی معطل می شوند. تاکسی هم در پکن خیلی گران است. پس دوچرخه می ماند که ارزان ترین و سریع ترین وسیله نقلیه در این شهر است.

● تعرض به مسیر دوچرخه ها

مسیرهای ویژه دوچرخه در پکن، آنقدر پهن هستند که خودرو ها هم می توانند در آنها به راه خود ادامه دهند، اگر خودرو ها به حریم دوچرخه ها تجاوز نکنند، دوچرخه سواران هر قدر هم که زیاد باشند، به آسانی تردد خواهند کرد. اما در شهری که در ماه هزاران خودرو به خیابان هایش اضافه می شود، دوچرخه ها پیوسته در تنگناهای جدیدی قرار می گیرند. در پکن، دیدن یک خودرو که در مسیر دوچرخه پارک شده، کاملا عادی است. برخی از رانندگان در مسیر دوچرخه چند دقیقه ای پارک می کنند و به پیاده رو می روند تا از تلفن عمومی استفاده کنند. مسیر دوچرخه، همچنین مکانی مناسب برای اتوبوس ها و تاکسی هاست که راحت توقف کنند و به سوار و پیاده کردن مسافران بپردازند. علاوه بر اینها، دوچرخه های موتوردار و موتورسیکلت ها نیز از مسیر دوچرخه استفاده می کنند. همه این تجاوزها به حریم مسیرهای دوچرخه سبب شده که در این مسیرهای آرام گاهی هرج و مرج ببینیم.

● دوچرخه سواری خانوادگی

بسیاری از خانواده های پکنی برای گردش و خرید در شهر و تماشای آثار تاریخی در روزهای تعطیل از دوچرخه استفاده می کنند. در روزهای تعطیل حتی خانواده های چند نفره با دو یا چند دوچرخه به جاهایی مثل کاخ تابستانی ، میدان تیانان من و شهر ممنوعه می روند و ضمن تماشای این اماکن تاریخی در کنار دوچرخه هایشان عکس یادگاری می گیرند.

دوچرخه هایی که پکنی ها استفاده می کنند، با دوچرخه های غربی ها تفاوت زیادی دارد. زین این دوچرخه ها کوتاه تر و پهن تر است. تنه فلزی محکم و فرمان ساده ای دارند.

جلوی فرمان بعضی هایشان هم سبدی قرار دارد که دوچرخه سواران وسایلی را که می خرند، در آن قرار می دهند. این دوچرخه ها برای رفت و آمد در شهر و خرید ساخته شده اند و مناسب دوچرخه سواری ورزشی و قهرمانی نیستند؛ اما برای سلامت مردم مفیدند.

● وضع و ایجاد قوانین حمایتی از دوچرخه سواران

با توجه به ضرورت ترویج فرهنگ دوچرخه سواری در شهر پکن ، از ابتدای سال ۲۰۱۰ میلادی مدیران شهر پکن قوانین و مقررات حمایتی بسیار مناسب و سازنده ای برای دوچرخه سواران فراهم نمودئد . اگر خودرو و موتور سواری به حریم دوچرخه ن هیچ محدودیتی میتوانند به کل شهر تردد نمایند در حالیکه خودروها و موتور سیکلت ها با محدودیت مواجه میباشند و .... که تمام این موارد باعث ترویج و گسترش استفاده از دوچرخه منجر گردیده و فرهنگ عمومی و مناسب استفاده از دوچرخه ایجاد گردیده است . در روزهای تعطیل حتی خانواده های چند نفره با دو یا چند دوچرخه به جاهایی مثل کاخ تابستانی ، میدان تیانان من و شهر ممنوعه می روند و ضمن تماشای این اماکن تاریخی در کنار دوچرخه هایشان عکس یادگاری می گیرند. دوچرخه هایی که پکنی ها استفاده می کنند، با دوچرخه های غربی ها تفاوت زیادی دارد. زین این دوچرخه ها کوتاه تر و پهن تر است. تنه فلزی محکم و فرمان ساده ای دارند.جلوی فرمان بعضی هایشان هم سبدی قرار دارد که دوچرخه سواران وسایلی را که می خرند، در آن قرار می دهند. این دوچرخه ها برای رفت و آمد در شهر و خرید ساخته شده اند

با بررسی بیشتر مهمترین عامل و ضعف این پروژه عدم بستر سازی و فرهنگ سازی و ترویج استفاده از دوچرخه در بین شهروندان میباشد ..موضوع فرهنگ و فرهنگسازی به قدری مهم میباشد که به آن علم و مهندسی فرهنگ اطلاق گردیده است و جهت فرهنگ سازی میبایست برنامه ریزی نمود .برنامه ریزی فرهنگی نیازمند یک ترکیب آگاهانه از عوامل عقلی و شناختی و بسترسازی هیجانی و احساسی میباشد دو فرآیند ذهنی در ارتباط با موضوع تبلیغات و مهندسی فرهنگی می تواند مورد بررسی قرار گیرد؛ نخست ذهن عقلی که منظور از آن ذهنی است که فرایند یادگیری آن به وسیله استدلال و برهان و زمینه های شناختی مبتنی بر قیاس شکل می گیرد و دوم ذهن احساسی و تجربی که در مهندسی فرهنگی بسیار موردتوجه قرار می گیرد. جهت فرهنگ سازی و ترویج اجرا و پیاده نمودن طرح دوچرخه سواری همگانی چند عامل مهم میبایست که در کنار هم میبایست انجام گردد :

الف) بستر سازی

بستر سازی یعنی ایجاد ابزار و ساز و کار انجام کار ، بستر سازی یعنی ایجاد شرایط و زمینه های انجام و اجرای یک کار ، بستر سازی یعنی وضع قوانین و مقررات حمایتی جهت اجرای طرح حال در طرح دوچرخه همگانی بستر سازی به دو بخش سخت افزار و نرم افزار تقسیم میگردد سخت افزار یعنی طراحی و اجرای مسیرهای ویژه دوچرخه ، نصب علائم و تابلوهای ویژه دوچرخه سواری ، تهیه و تامین دوچرخه مناسب جهت استفاده شهروندان و ایجاد ساز و کار تحویل و تحول دریافت و استفاده از دوچرخه نرم افزار یعنی طراحی و تامین شرایط لازم جهت استفاده کنندگان از دوچرخه شامل : برقراری قوانین و مقررات حمایتی به منظور امنیت حرکت دوچرخه سواران در شهر ، ارائه اگاهیها و آموزشهای لازم به شهروندان در ارتباط با مزایای طرح دوچرخه سواری ، ایجاد محدودیتهای ترافیکی و رفت و آمدی جهت وسائل نقلیه شخصی و مخصوصا موتور سیکلت ، استفاده از دوچرخه های مناسب و راحت و .......

در طرح دوچرخه همگانی جزیره کیش سخت افزار کار تقریبا به درستی و با موفقیت انجام گردیده ولی نرم افرار کار بسیار مشکل دارد تاکنون هیچ قانون و مقررات حمایتی از این طرح صورت نگرفته و موتور سیکلت ها به راحتی به مسیر ویژه دوچرخه تعرض مینمایند و این همه بعلت عدم توجه جدی به بحث نرم افزاری طرح میباشد و متاسفانه تا بستر و شرایط مناسب استفاده از دوچرخه در شهر فراهم نگردد طرحهای دوچرخه سواری با موفقیت انجام نخواهند گردید . خوشبختانه در شیوه نامه جدید ایستگاههای دوچرخه بسیاری از این موارد پیش بینی و حل می شود .

ب ) همکاری همه نهادها با یکدیگر

در فرهنگ سازی و اشاعه فرهنگ دوچرخه سواری در شهر همه نهادها و ارگانهای مرتبط با طرح دوچرخه سواری میبایست در کنار هم قرار گیرند و این خانواده از کارخانجات دوچرخه سازی تا مسئولین ورزش دوچرخه سواری ، مسئولین شهرداری و پلیس راهور و را شامل میشود .

ج ) ایجاد و وضع قوانین و مقررات حمایتی جهت دوچرخه سواران :

متاسفانه در حال حاضر هیچگونه قوانین و مقررات حمایتی از دوچرخه سواران در شهر وجود ندارد و اگر موردی هم وجود داشته باشد مورد اجرا نمیگردد که لازم است توسط مدیران و مسئولین مربوطه در این ارتباط قوانین و مقررات مورد نیاز تدوین و اجرایی گردد تا دوچرخه سواران با امنیت در شهر تردد نمایند .

● نتیجه گیری و ارائه راه حل و پیشنهاد :

مسلما همانطوریکه گفته شد جهت اجرای طرحهایی که نیاز به فرهنگ سازی میباشد اولین اقدام بستر سازی میباشد و بستر سازی یعنی شناسایی نیازها و خواسته های منطقی استفاده کنندگان از طرح ، بستر سازی یعنی ایجاد شرایط و وضعیت مناسب انجام طرح ، و بستر سازی یعنی ارائه آگاهی و آموزش به شهروندان و آماده نمودن شرایط و موقعیت پذیرش انجام طرح توسط شهروندان و تبدیل شدن آن به فرهنگ عمومی مسلما جهت ترویج و اجرایی نمودن طرح دوچرخه همگانی در شهر رامسر میبایست اقدامات زیر صورت پذیرد .

الف ) بررسی موقعیت جغرافیایی شهر رامسر و پستی و بلندی آن و طراحی دوچرخه هایی مناسب با شرایط جغرافیایی شهر رامسر

ب ) گسترش طرح دوچرخه همگانی در سطح شهر و طراحی مسیرهای دوچرخه در سطح شهر

ج ) استفاده از دوچرخه جهت حمل و نقل شهروندان در مسیرهای طولانی با توجه به مساحت شهر رامسر به نحوی که خانه های دوچرخه در تمامی ایستگاههای مهم تاکس و انوبوس طراحی و نصب گردد

د ) ارائه قوانین و مقررات سخت حمایتی از دوچرخه سواران به نوعی که دوچرخه سواران جهت دوچرخه سواری مخصوصا در مسیرهای ویژه احساس امنیت نمایند و هیچ خودرویی به حریم آنها تجاوز ننماید

ذ ) ایجاد قوانین تشویقی و حمایتی از دوچرخه سواران جهت ترغیب آنها به استفاده از دوچرخه

ر ) ارائه آمار و اطلاعات دقیق ناشی از وجود فرهنگ دوچرخه سواری به شهروندان

ز ) ایجاد ممنوعیت و محدودیت تردد وسایل نقلیه در محدوده پیست دوچرخه مخصوصا در مواقع اظطراری

و ) در نهایت تداوم و مستمر بودن قوانین و مقررات حمایتی وضع شده جهت دوچرخه سواران

 

                               ( نمونه ای از ایستگاه دوچرخه در جزیره زیبای کیش )

البته می توان از روند کار و تجارب دیگران در نقاط مختلف کشور نیز بهره جست .

به امید آن روز

با تشکر : محمدرضا فرهی